Bevolking: omvang en groei 

 

Bron 

Statbel, bewerking Statistiek Vlaanderen 

Eurostat – Population and social conditions 


Definities 

  • Centrumsteden: In het kader van haar stedenbeleid duidde de Vlaamse overheid 13 'centrumsteden' aan. Het gaat om Aalst, Antwerpen, Brugge, Genk, Gent, Hasselt, Kortrijk, Leuven, Mechelen, Oostende, Roeselare, Sint-Niklaas en Turnhout.
  • Wettelijke bevolking: De bron Statbel rapporteer over de ‘wettelijke bevolking’ (legally resident population) die steunt op het Rijkregister van de natuurlijke personen. Standaard geeft die de stand weer op 1 januari van het kalenderjaar, zoals kan worden afgeleid uit de inschrijvingen in het bevolkingsregister (Belgen en buitenlanders die gemachtigd zijn tot vestiging in België) en het vreemdelingenregister (buitenlanders die toegelaten of gemachtigd zijn tot een verblijf van meer dan 3 maanden in België voor bepaalde of onbepaalde duur). Bepaalde categorieën buitenlanders (vb. diplomatiek en consulair personeel) zijn vrijgesteld van inschrijving in de bevolkingsregisters. In sommige gevallen kunnen zij op eigen vraag wel ingeschreven worden. Enkel in dat geval worden zij meegerekend in de bevolkingscijfers.
  • Vreemdeling: 'al wie het bewijs niet levert dat hij de Belgische nationaliteit bezit' (Wet van 15 december 1980 betreffende de toegang tot het grondgebied, het verblijf, de vestiging en de verwijdering van vreemdelingen, Artikel 1). Dit omvat de personen met een buitenlandse nationaliteit (zonder combinatie met de Belgische nationaliteit) en de staatslozen. Naargelang hun verblijfsstatuut (permanent/langdurig versus berperkte duur) staan ze ingeschreven in het gewone bevolkingsregister of in het vreemdelingenregister van het Rijksregister van de natuurlijke personen.

Het Rijksregister omvat verder ook het wachtregister voor asielzoekers waarin asielzoekers ingeschreven worden door de Dienst Vreemdelingenzaken (DVZ) evenals een wachtregister voor EU-burgers in afwachting van woonstcontrole (waarna deze worden ingeschreven in het vreemdelingenregister en worden meegeteld in de bevolkingscijfers). Sinds 1995 worden personen ingeschreven in het wachtregister voor asielzoekers niet meer meegeteld in de bevolkingscijfers van Statbel. Pas nadat asielzoekers worden overgeschreven van het wachtregister voor asielzoekers naar een regulier bevolkingsregister na erkenning als vluchteling, na toekenning van een statuut subsidiaire bescherming of na verwerving van een verblijfsvergunning om een andere reden, worden zij opgenomen in de bevolkingsstatistieken van Statbel.

  • Gewoonlijk verblijvende bevolking: De bron Eurostat rapporteert over de ‘gewoonlijk verblijvende bevolking’ (usually resident population), t.w. de bevolking die op het aangegeven territorium (land/regio/gemeente) gewoonlijk verblijf houdt. De ‘gewone verblijfplaats’ slaat meer bepaald op de plaats waar een persoon normaal leeft, ongeacht tijdelijke afwezigheden om reden van recreatie, verloven, bezoeken aan vrienden of bekenden, werkomstandigheden, medische verzorging of religieuze bedevaarten. Worden enkel als gewoonlijke residenten beschouwd: 1) de personen die al langer dan 12 maanden vóór de referentietijd (1 januari van het aangegeven jaar) in de verblijfplaats leven, en 2) degenen die binnen de laatste 12 maanden vóór de referentietijd zijn gearriveerd met de bedoeling om er langer dan een jaar te verblijven (cf. Verordening (EG) nr. 862/2007 van het Europese Parlement en de Raad betreffende communautaire statistieken over migratie en internationale bescherming). 

Belangrijk in de Europese bepaling is dat ook de asielzoekers worden meegeteld, tenminste voor zolang ze langdurig (>12 maanden) in het ontvangstland verblijven (ingeschreven zijn) of althans de intentie daartoe hebben. In de praktijk hanteren de EU-lidstaten diverse methodes om – bij benadering – te voldoen aan de Europese bepalingen over de ‘gewoonlijk verblijvende bevolking’ en de ‘internationale migraties’.

Vanaf 2011 rapporteert lidstaat België aan Eurostat over de ‘gewoonlijk verblijvende bevolking’ volgens de Europese definitie. Die telt iets meer leden dan de ‘wettelijke bevolking’ (ca. 30.000 extra voor België en 10.000 extra voor Vlaanderen).

  • Bevolkingsdichtheid: gemiddeld aantal inwoners per oppervlakte-eenheid (standaard per km²). In de Belgische statistieken van de bron Statbel wordt de totale oppervlakte van de aangeduide geografische eenheid in aanmerking genomen. De bron Eurostat hanteert echter de aanbeveling om enkel de landmassa in aanmerking te nemen: “For calculation of population density, the land area concept (excluding inland water bodies like lakes or rivers) should be used wherever available. In several countries the total area, including area of lakes and rivers, is used because it is the only concept for which data are available.” (zie website Eurostat). 


Opmerkingen bij de kwaliteit 

  • De Europese statistiek mist de kwaliteit van een gesloten logisch systeem dat zo kenmerkend voor de Belgische bevolkingsstatistiek. Die laatste vertoont echter een blinde vlek voor de niet-wettelijke bevolking (asielzoekers, zogenaamde ‘mensen zonder papieren’, transitmigranten, enz.).
  • De intentionele component in de definitie van de ‘usually resident population’ in de Europese Verordening (EG) nr. 862/2007 heeft tot gevolg dat vele lidstaten soms slechts benaderingen mogelijk zijn, cf. website van Eurostat: ‘Member States may estimate the total usually resident] population referred to in paragraph 1 from the legally resident or registered population using scientifically-based, well-documented, and publicly available statistical estimation methods.’ 
     

Referenties 

Rijksregister: website 

Statbel: Bevolking 

Eurostat: Eurostat: Population and social conditions 


Contact 

Stel je vraag


Naar de statistiek