Sterfte

  • Aantal overlijdens in januari 2021 hoger dan in januari 2020

    In de loop van 2020 zijn er in totaal 70.967 inwoners van het Vlaamse Gewest overleden (onder de wettelijke bevolking). Dat zijn er 7% meer dan wat er voor 2020 verwacht kon worden, wat wijst op oversterfte. Het gaat om voorlopige cijfers van het totaal aantal overlijdens voor alle doodsoorzaken samen, niet enkel overlijdens als gevolg van Covid-19.

    De oversterfte lag het hoogst in de maanden april, november en december van 2020. In die maanden waren er duidelijk meer overlijdens dan verwacht. Het verwachte aantal overlijdens is gebaseerd op de gemiddelde sterfte per maand in de jaren 2015-2019, met een aanpassing voor de bevolkingsgroei en wijzigingen in samenstelling van de bevolking naar leeftijd en geslacht.

    De gegevens over het verwachte aantal overlijdens voor januari 2021 zijn momenteel nog niet beschikbaar. Daardoor kan ook de over- of ondersterfte voor die maand nog niet berekend worden. Uit de cijfers blijkt wel al dat het waargenomen aantal overlijdens in januari 2021 hoger lag dan het gemiddelde aantal tussen 2015-2019 voor diezelfde maand. Ook in vergelijking met januari 2020 lag het aantal hoger: in januari 2020 stierven 5.908 inwoners, in januari 2021 6.311 inwoners.

  • Aantal overlijdens sterk gestegen in 2020

    In de loop van 2020 waren er 70.967 overlijdens. Dat zijn 8.547 overlijdens meer dan in 2019. Die stijging was bijna dubbel zo groot als de totale stijging tijdens de afgelopen 20 jaar: in 2019 waren er 4.918 meer overlijdens dan in 2000. Terwijl de groei van de bevolking en de voortschrijdende vergrijzing een belangrijke rol speelden in de stijging van het aantal overlijdens tussen 2000 en 2019, was de stijging in 2020 voornamelijk te wijten aan Covid-19.

  • In 2019 iets minder overlijdens dan geboorten

    In alle jaren tussen 2000 en 2019 waren er minder overlijdens dan geboorten in het Vlaamse Gewest. Dat gaf telkens een positief natuurlijk saldo. In 2019 ging het om 62.420 overlijdens tegenover 62.862 geboorten (sinds 2010 in dalende lijn), wat resulteert in een licht positief saldo van +442 eenheden (+0,07 per 1.000 inwoners).

    Cijfers over het aantal geboorten in 2020 zijn nog niet beschikbaar, maar afgaand op de sterke stijging van het aantal overlijdens lijkt de kans groot dat er in 2020 voor het eerst in lange tijd weer sprake zal zijn van een negatief natuurlijk saldo.

    Voor het Waalse Gewest werd tussen 2015 en 2019 een negatief natuurlijk saldo opgetekend (-0,4 per 1.000 inwoners in 2019). Voor het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest is het natuurlijke saldo al vele jaren positief (+6,4 per 1.000 inwoners in 2019).

  • Daling vroegtijdige sterfte zwakt af

    Vroegtijdige sterfte slaat op het aantal overlijdens vóór de leeftijd van 75 jaar. In 2019 vonden 17.690 overlijdens plaats vóór de leeftijd van 75 jaar, wat neerkomt op 28% van het totaal aantal overlijdens. Bij mannen is dat 35%, bij vrouwen ligt dat met 22% duidelijk lager. Een dalende trend van het (procentuele) aandeel van de vroegtijdige sterfte in de totale sterfte deed zich voor tussen 2000 en 2019. Die daling zwakt af of stagneert in recente jaren, vooral dan bij vrouwen.

  • Bijna 10 overlijdens per 1.000 inwoners per jaar

    In het Vlaamse Gewest waren er in 2019 9,4 overlijdens per 1.000 inwoners. Dit bruto sterftecijfer ligt iets hoger in het Waalse Gewest (10,3 per 1.000 inwoners) en lager in het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest (7,3 per 1.000 inwoners). Voor het Brussels Hoofdstedelijke Gewest is er een duidelijke daling van het bruto sterftecijfer overheen de observatieperiode.

    Bruto sterftecijfers hangen samen met de leeftijdsopbouw van de bevolking. Anders dan in het Vlaamse en Waalse Gewest was er over de afgelopen jaren een verjonging van de bevolking van het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest (relatief meer jongeren, minder ouderen), wat de daling van het bruto sterftecijfer in het hoofdstedelijke gewest mee verklaart.

  • Hoog bruto sterftecijfer voor kustgemeenten

    De kleine helft (47%) van de steden en gemeenten heeft een bruto sterftecijfer hoger dan het jaarlijkse gemiddelde voor het Vlaamse Gewest voor de periode 2017-2019 (9,6 per 1.000 inwoners). Vooral in de kustgemeenten, met hun oudere bevolking, worden relatief hoge waarden genoteerd (≥12,5 overlijdens per 1.000 inwoners in 8 kustgemeenten; niet in Brugge en Bredene). Andere zones van aaneengesloten gemeenten met een bovengemiddeld jaarlijks bruto sterftepeil (≥10) op de kaart zijn: Zuid-West-Vlaanderen (tussen Poperinge en Kortrijk); het Meetjesland (rond Eeklo); de Denderstreek en delen van de Vlaamse Ardennen (van Bornem tot Aalst en verder naar Kluisbergen en Avelgem); Zuidoost-Vlaams-Brabant en aanpalende gemeenten in Limburg (tussen Herselt en Gingelom).

    Aan de top staan kleine gemeenten als Herstappe (23,6), Horebeke (19,0) en Maarkedal (16,3). Bodemwaarden zijn er voor Spiere-Helkijn (6,5), Oud-Heverlee (6,2) en Baarle-Hertog (5,7).

    Antwerpen (9,3) scoort dicht bij het Vlaamse gemiddelde. Gent (8,8), Leuven (8,2) of Mechelen (8,5) scoren merkbaar lager, terwijl voor Brugge (11,3), Kortrijk (11,5) en Oostende (14,1) bovengemiddelde waarden genoteerd worden.

  • Vlaanderen iets onder EU-gemiddelde voor bruto sterftecijfer

    Het Vlaamse Gewest en België scoren voor het bruto sterftecijfer van 2018 iets lager dan het Europese gemiddelde. Lidstaten met hoge scores zijn Litouwen, Letland en Bulgarije. Lidstaten met lage scores zijn Ierland, Cyprus en Luxemburg. Ten dele weerspiegelt de rangschikking ook de leeftijdsopbouw van de totale bevolking in de lidstaten, met gewoonlijk hoge scores voor een oude bevolking en lage scores voor een jonge bevolking.

Definities

Natuurlijk saldo: het aantal geboorten min het aantal overlijdens, vaak uitgedrukt per 100 inwoners of per 1.000 inwoners (gemiddelde bevolking = rekenkundig gemiddelde van de bevolking op 1 januari en op 31 december van het jaar).

Overlijdens: het betreft hier enkel het aantal sterfgevallen in de wettelijke bevolking van het Vlaamse Gewest, meer bepaald van personen met een officiële woonplaats (hoofdverblijfplaats) in het gewest. De overlijdens van personen die ingeschreven staan in het wachtregister (zoals voor asielzoekers) worden niet meegeteld.

Bruto sterftecijfer: drukt het aantal overlijdens uit ten opzichten van de (gemiddelde) bevolking van het omschreven grondgebied. Het wordt in de regel uitgedrukt per 1.000 inwoners. Omdat er geen rekening wordt gehouden met de leeftijdsverdeling van de bevolking is de beoordeling ‘bruto’ toegevoegd.

Gewoonlijk verblijvende bevolking: de bevolking die zijn gewone verblijfplaats heeft in het land zoals gepubliceerd door het Europese statistiekbureau Eurostat. Personen ingeschreven in het wachtregister voor asielzoekers (tegenwoordig verzoekers om internationale bescherming) worden hierin deels meegeteld (naargelang de verblijfsduur).

Wettelijke bevolking: de in het Rijksregister ingeschreven bevolking zoals gepubliceerd door het Belgische statistiekbureau Statbel. Het gaat om inwoners met een recht op permanent verblijf of vestiging in België of met een recht op tijdelijk verblijf (>3 maanden) in het land. De personen ingeschreven in het wachtregister voor asielzoekers (tegenwoordig verzoekers om internationale bescherming) worden hierin niet meegeteld.

Vroegtijdige sterfte: het aantal overlijdens vóór de leeftijd van 75 jaar (volgens de laatste verjaardag).

Oversterfte: positief verschil tussen waargenomen en verwachte waarde van het maandelijkse aantal overlijdens. De verwachte maandelijkse sterfte volgt uit het gemiddeld aantal overlijdens voor die maand in de jaren 2015-2019, met bijhorende correctie voor de bevolkingsgroei en wijzigingen in de leeftijdsopbouw (leeftijdsgroepen in jaren: 0-24, 25-44, 45-64, 65-74, 75-84, 85+). Er is statistisch significante oversterfte als de ondergrens van het tweezijdige 95%-betrouwbaarheidsinterval (α = 0,05) rond de geschatte Standardized Mortality Ratio (= waargenomen/verwacht aantal overlijdens) boven de toetswaarde (ratio = 1) uitkomt.

Publicatiedatum

25 februari 2021

Volgende update

25 maart 2021

Meer cijfers

Contact

Vorige versies